Cẩm nang ẩm thực Indonesia: Từ nasi goreng đến babi guling

Ẩm thực Indonesia là một trong những niềm vui lớn nhất khi du lịch khắp quần đảo này, và phong phú hơn nhiều so với món nasi goreng nổi tiếng mà hầu hết du khách đã biết trước khi đến. Với hơn 17,000 hòn đảo và hàng trăm nhóm dân tộc, đất nước này có đủ thứ, từ cà ri Padang cay xé lưỡi, heo quay Bali da giòn rụm cho đến những tô mì nước giản dị bán từ xe đẩy lúc chiều tà. Cẩm nang này sẽ hướng dẫn bạn nên gọi món gì, ăn ở đâu và cách thưởng thức tất cả mà không bị đau bụng.

Dù bạn đang ăn khắp các warung ở Bali hay tìm đồ ăn đường phố ở Yogyakarta, biết vài tên món sẽ biến mỗi bữa ăn thành một cuộc phiêu lưu thay vì chỉ đoán mò. Dưới đây là những món nên ăn ở Indonesia, theo từng vùng và từng quầy hàng.

Những món cơ bản: món ăn bạn sẽ gặp ở khắp nơi

Có một số món xuất hiện trong thực đơn từ Sumatra đến Papua. Hãy học những món này trước và bạn sẽ không bao giờ bị đói, ngay cả ở ngôi làng nhỏ nhất hay khu ẩm thực sân bay đông đúc nhất.

Nasi goreng và mie goreng

Nasi goreng (cơm chiên) là món quốc dân không chính thức của Indonesia. Món này thường được xào trong chảo lớn với tỏi, hành tím, một chút nước tương ngọt (kecap manis) và ớt, rồi phủ trứng ốp la lên trên, ăn kèm vài miếng bánh phồng tôm (kerupuk), đôi khi có thêm thịt gà hoặc tôm. Người anh em họ dạng mì của nó, mie goreng, thay cơm bằng mì trứng xào và cũng phổ biến không kém. Cả hai đều rẻ, no bụng và có thể tùy chỉnh vô tận, nên là lựa chọn an toàn khi bạn mệt hoặc không chắc nên gọi món gì khác.

Nasi campur và nasi Padang

Nasi campur nghĩa đen là "cơm trộn". Bạn sẽ được một muỗng cơm trắng hấp, xung quanh là những phần nhỏ các món mà nhà bếp chuẩn bị trong ngày: có thể là ít rau, tempeh, một miếng thịt gà, một thìa sambal và một quả trứng luộc. Đây là cách tuyệt vời nhất để thử nhiều hương vị trong một đĩa và xem một warung nấu ăn như thế nào.

Nasi Padang, đến từ Tây Sumatra, xứng đáng được nhắc riêng. Tại một nhà hàng Padang, cả một dãy đĩa nhỏ được bày lên bàn của bạn và bạn chỉ trả tiền cho những gì mình ăn. Món chủ đạo thường là rendang, thịt bò hầm lâu trong nước cốt dừa và gia vị cho đến khi chuyển màu sẫm, mềm và đậm đà. Món Padang thường béo và cay, vì vậy hãy ăn từ từ.

Sate (thịt xiên nướng)

Sate (satay) là thịt xiên nướng ăn kèm nước sốt. Sate ayam (thịt gà) với sốt đậu phộng là món kinh điển, nhưng bạn cũng sẽ gặp sate kambing (thịt dê) và ở Bali có sate lilit, trong đó cá hoặc thịt heo xay ướp gia vị được nặn quanh que sả hoặc que tre. Mùi thơm khói bay ra từ một lò nướng ven đường vào ban đêm là một trong những trải nghiệm đồ ăn đường phố đặc trưng nhất của Indonesia.

Đặc sản vùng miền đáng để đi xa tìm đến

Các vùng của Indonesia giữ gìn bản sắc ẩm thực riêng của mình rất chặt chẽ. Thử đặc sản địa phương là một nửa lý do để đến một hòn đảo mới, và nó rất hợp với khía cạnh văn hóa của chuyến đi, điều mà bạn có thể đọc thêm trong cẩm nang du lịch Bali của chúng tôi.

Babi guling và bebek betutu của Bali

Vì Bali theo đạo Hindu chứ không phải đa số theo đạo Hồi, nên thịt heo xuất hiện nổi bật ở đây, điều mà phần lớn các vùng khác của đất nước không có. Babi guling là heo sữa quay nguyên con trên que xiên, ướp với hỗn hợp nghệ, tỏi, gừng, sả và ớt cho đến khi lớp da giòn tan như thủy tinh. Đây vốn là món dùng trong các dịp lễ, nhưng hiện được bán hằng ngày tại những warung nổi tiếng quanh Ubud và Gianyar. Bạn cũng nên tìm thử bebek betutu, món vịt hầm chậm hàng giờ với gia vị và lá chuối cho đến khi thịt mềm rục.

Gado-gado và soto

Gado-gado thường được mô tả là món salad kiểu Indonesia: rau luộc sơ, đậu hũ, tempeh và trứng trộn với sốt đậu phộng đặc. Món này no bụng, thường phù hợp với người ăn chay và có mặt khắp đảo Java. Soto là cả một họ các món súp thơm lừng, thay đổi theo từng vùng. Soto ayam (súp gà nghệ) và soto Betawi (súp bò béo ngậy kiểu Jakarta) là những lựa chọn khởi đầu rất tốt. Một tô soto nóng hổi đặc biệt dễ chịu sau một buổi chiều mưa.

Padang, Manado và xa hơn nữa

Nếu bạn đi xa hơn Bali và Java, ẩm thực vẫn sẽ liên tục làm bạn bất ngờ. Ẩm thực Manado của Bắc Sulawesi nổi tiếng với vị cay xé lưỡi và đầy phiêu lưu, dùng rất nhiều ớt cùng những nguyên liệu lạ. Khắp Sumatra, món Padang là vua. Mỗi hòn đảo bạn ghé qua trên đường đến những nơi như khu vực bạn chọn làm căn cứ ở Bali hay xa hơn nữa đều có hương vị riêng, vì vậy hãy luôn hỏi người dân địa phương "apa yang khas di sini?" — ở đây có gì đặc biệt?

Đồ ăn đường phố và văn hóa warung

Muốn ăn như người địa phương, bạn cần hiểu về warung. Warung là quán ăn nhỏ do gia đình điều hành, có thể chỉ là vài chiếc ghế nhựa dưới tấm bạt hoặc một quán khiêm tốn có mặt tiền mở. Đây là nơi phục vụ món ăn chính gốc và giá phải chăng nhất cả nước, và một warung đông khách địa phương hầu như luôn là dấu hiệu tốt.

Warung hoạt động như thế nào

• Nasi/warung campur: bạn chỉ vào các món bày sẵn và họ sẽ xếp thành đĩa cho bạn. Giá tính theo những gì bạn chọn.
• Kaki lima: nghĩa đen là "năm chân", đây là những xe hàng rong di động (ba bánh xe đẩy cộng với hai chân của người bán). Mỗi xe chuyên một món và làm rất ngon, chẳng hạn bakso (súp thịt viên) hoặc martabak.
• Sambal là thứ thiêng liêng: hầu như bữa ăn nào cũng kèm sambal, một loại tương ớt có độ cay từ chua nhẹ đến cay kinh khủng. Hãy nếm thử một chút trước khi chan ngập đĩa của bạn.

Những món đường phố nên săn lùng

Ngoài sate, hãy để ý bakso (súp thịt viên dai giòn, niềm đam mê thực sự của cả nước), martabak (loại bánh kếp nhân dày và ngọt bán vào buổi tối, thường nhân sô-cô-la, phô mai và đậu phộng), pisang goreng (chuối chiên) và nasi uduk (cơm nấu với nước cốt dừa). Khi tình cờ gặp một quầy có hàng dài người địa phương xếp hàng, hãy vào xếp hàng cùng họ. Để tìm những warung được đánh giá tốt nhất gần bạn, kết nối mạng trực tuyến sẽ rất hữu ích; một gói eSIM Indonesia giúp bản đồ và ứng dụng đánh giá hoạt động ổn định khi bạn dạo bước.

Cà phê, đồ uống và đồ ngọt

Indonesia là một trong những nước sản xuất cà phê lớn nhất thế giới, vì vậy đừng rời đi mà chưa khám phá văn hóa đồ uống nơi đây, cả truyền thống lẫn hiện đại.

Kopi: Từ tubruk đến làn sóng cà phê thứ ba

Kopi tubruk là cách pha truyền thống: bột cà phê xay thô và đường được hãm trực tiếp trong nước nóng, uống khi bã đã lắng xuống. Ở Bali và các thành phố lớn, bạn cũng sẽ thấy giới quán cà phê làn sóng thứ ba đang phát triển mạnh, phục vụ cà phê đơn nguồn gốc từ Sumatra, Flores và Java. Kopi luwak, loại cà phê chồn nổi tiếng (và gây tranh cãi), được quảng bá rộng rãi cho khách du lịch; nhiều du khách bỏ qua vì lo ngại về phúc lợi động vật, nên bạn hãy tự quyết định.

Đồ uống giải khát và jamu

• Es kelapa muda: dừa tươi uống với đá, thức uống giải khát tuyệt vời nhất ở bãi biển.
• Es teh / teh tawar: trà đá, dùng loại ngọt (manis) hoặc không đường (tawar).
• Jamu: các loại thức uống thảo mộc bổ dưỡng truyền thống, thường làm từ nghệ và gừng, do người bán rong bán và ngày càng có mặt ở các quán cà phê chăm sóc sức khỏe. Người ta tin rằng chúng hỗ trợ tiêu hóa và tăng cường miễn dịch.
• Es campur và cendol: các món tráng miệng lạnh ngọt ngào, nhiều màu sắc với thạch, dừa và siro đường thốt nốt, rất hợp để giải nhiệt giữa trưa nóng.

Ăn uống an toàn khi đi du lịch

Chứng đau bụng "Bali belly" đáng sợ là có thật, nhưng chỉ cần vài thói quen hợp lý là hầu hết du khách vẫn giữ được sức khỏe. Tin vui là đồ ăn nóng, nấu mới từ một quầy đông khách thường an toàn hơn so với tiệc buffet vắng người để ngoài trời nóng.

• Uống nước đóng chai hoặc nước đã lọc và tránh dùng nước máy, kể cả khi đánh răng ở một số khu vực.
• Thận trọng với đá ở những quầy rất bình dân, dù các quán uy tín dùng đá sản xuất công nghiệp thường vẫn ổn.
• Hãy ăn ở nơi đông khách. Lượng khách luân chuyển cao nghĩa là đồ ăn tươi hơn và nguyên liệu được dùng hết nhanh hơn.
• Chọn món nấu theo yêu cầu thay vì những món đã để sẵn dưới đèn.
• Rửa hoặc sát khuẩn tay trước khi ăn, đặc biệt với đồ ăn đường phố ăn bằng tay.

Để biết thêm chi tiết về cách giữ sức khỏe khi đi đường, bao gồm cả việc nên làm gì nếu bạn bị đau bụng, hãy xem cẩm nang của chúng tôi về sức khỏe, lừa đảo và an toàn ở Indonesia.

Lựa chọn cho người ăn chay, ăn thuần chay và halal

Indonesia dễ đến bất ngờ đối với người ăn thực vật nhờ tempeh và đậu hũ, vốn là những thực phẩm chủ lực trong bữa ăn hằng ngày. Gado-gado, nasi goreng sayur (cơm chiên rau), cap cay (rau xào) và các món tempeh đều rất dễ tìm. Hãy lưu ý rằng terasi (mắm tôm) và cá khô nhỏ thường ẩn trong sambal và nước dùng, nên bạn nên học cách nói "tanpa daging" (không thịt) và "tanpa terasi" (không mắm tôm).

Là quốc gia có đa số dân theo đạo Hồi, đồ ăn halal là mặc định ở hầu hết Indonesia, và nhiều quán ăn treo chứng nhận halal. Bali là ngoại lệ chính, nơi thịt heo rất phổ biến, vì vậy người Hồi giáo thực hành nên tìm nhãn halal hoặc chỉ chọn những cơ sở có ghi rõ. Hiểu về phong tục ăn uống địa phương cũng gắn liền với phép lịch sự văn hóa nói chung, điều chúng tôi đề cập trong cẩm nang về phép tắc ứng xử và trang phục khi vào đền ở Bali.

Vài từ để gọi món như người địa phương

Biết một chút tiếng Indonesia (Bahasa Indonesia) sẽ giúp bạn đi được rất xa và thực sự được người dân trân trọng. Hãy thử những câu này ở bất kỳ warung nào:

• Enak! — Ngon!
• Tidak pedas — Không cay (hoặc pedas sedikit nếu muốn cay một chút).
• Bungkus — Mang đi / gói lại.
• Bon, please / minta bill — Làm ơn tính tiền.
• Terima kasih — Cảm ơn.

Từ một đĩa nasi goreng lúc nửa đêm đến một bữa tiệc Padang thong thả, ăn uống là cách bổ ích nhất để hiểu Indonesia. Một nửa niềm vui nằm ở cuộc săn tìm: lần ra warung mà người dân địa phương khen hết lời, đọc những đánh giá mới nhất và vạch lộ trình giữa các bữa ăn. Giữ được kết nối dữ liệu ổn định qua một eSIM Indonesia nghĩa là bạn có thể tìm ra quầy sate ven đường hoàn hảo đó, dịch ngay một thực đơn lạ và không bao giờ bỏ lỡ món ăn mà ai cũng đang bàn tán. Selamat makan — chúc bạn ngon miệng.

Câu hỏi thường gặp

Món ăn phổ biến nhất ở Indonesia là gì?

Nasi goreng (cơm chiên) là món quốc dân không chính thức của Indonesia và là bữa ăn dễ tìm nhất, có mặt ở khắp nơi, từ xe hàng rong đến nhà hàng khách sạn. Món này được xào trong chảo lớn với nước tương ngọt, tỏi và ớt, rồi phủ trứng ốp la và bánh phồng tôm lên trên. Mie goreng, phiên bản mì xào của nó, cũng phổ biến không kém và dễ ăn không kém đối với người mới.

Ở Bali nên ăn món gì cụ thể?

Vì Bali có đa số dân theo đạo Hindu, nơi đây phục vụ các món thịt heo mà bạn sẽ không tìm thấy ở phần lớn Indonesia. Đừng bỏ lỡ babi guling (heo sữa quay nguyên con), bebek betutu (vịt ướp gia vị hầm chậm) và sate lilit (thịt hoặc cá xay ướp gia vị nặn quanh que sả). Ubud và Gianyar nổi tiếng với các warung babi guling.

Ăn đồ ăn đường phố ở Indonesia có an toàn không?

Có, nếu bạn biết cách phòng tránh hợp lý. Đồ ăn nóng, nấu mới từ một quầy đông khách có lượng khách luân chuyển cao thường an toàn hơn đồ ăn buffet để sẵn bên ngoài. Hãy uống nước đóng chai hoặc nước đã lọc, thận trọng một chút với đá ở những quầy rất bình dân, chọn món nấu theo yêu cầu và rửa tay trước khi ăn. Những warung đông người địa phương hầu như luôn là dấu hiệu tốt.

Indonesia có phù hợp với người ăn chay và ăn thuần chay không?

Indonesia dễ đến bất ngờ đối với du khách ăn thực vật nhờ tempeh và đậu hũ, vốn là những thực phẩm quen thuộc hằng ngày. Gado-gado, cơm chiên rau (nasi goreng sayur) và cap cay (rau xào) đều rất dễ tìm. Hãy coi chừng terasi (mắm tôm) và cá khô ẩn trong sambal và nước dùng, và học cách nói 'tanpa daging' (không thịt) và 'tanpa terasi' (không mắm tôm).

Phần lớn đồ ăn ở Indonesia có phải là halal không?

Có. Là quốc gia có đa số dân theo đạo Hồi, đồ ăn halal là mặc định ở hầu hết Indonesia, và nhiều nhà hàng treo chứng nhận halal. Ngoại lệ chính là Bali, nơi thịt heo phổ biến trong ẩm thực địa phương, vì vậy người Hồi giáo thực hành nên tìm nhãn halal hoặc chỉ chọn những cơ sở có chứng nhận rõ ràng.